Database release:
SDF
NATURA 2000 - STANDARD DATA FORM

For Special Protection Areas (SPA),
Proposed Sites for Community Importance (pSCI),
Sites of Community Importance (SCI) and
for Special Areas of Conservation (SAC)

TABLE OF CONTENTS

1. SITE IDENTIFICATION

Back to top

1.1 Type

B

1.2 Site code

PLH020020

1.3 Site name

Przełomy Pełcznicy pod Książem

1.4 First Compilation date

2002-10

1.5 Update date

2017-02

1.6 Respondent:

Name/Organisation:Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Address:  Polska  52/54    Warszawa    00-922  Wawelska 
Email:kancelaria@gdos.gov.pl
Date site proposed as SCI:2007-03
Date site confirmed as SCI:2009-03
Date site designated as SAC: No data
National legal reference of SAC designation: No data

2. SITE LOCATION

Back to top

2.1 Site-centre location [decimal degrees]:

Longitude:16.286400
Latitude:50.840800

2.2 Area [ha]

246.0600

2.3 Marine area [%]

0.0000

2.4 Sitelength [km]:

0.00

2.5 Administrative region code and name

NUTS level 2 code Region Name
PL51Dolnośląskie

2.6 Biogeographical Region(s)

Continental (100.00 %)

3. ECOLOGICAL INFORMATION

Back to top

3.1 Habitat types present on the site and assessment for them

Annex I Habitat types Site assessment
Code PF NP Cover [ha] Cave [number] Data quality A|B|C|D A|B|C
      RepresentativityRelative SurfaceConservationGlobal
6190  info      0.00 
6430  info      0.5  0.00 
6510  info      0.5  0.00 
8150  info      0.1  0.00 
8220  info      0.4  0.00 
8230  info      0.1  0.00 
9110  info      25.1  0.00 
9170  info      12.2  0.00 
9180  info      66.4  0.00 
9190  info      29.8  0.00 
91E0  info      6.1  0.00 
91I0  info      0.00 
  • PF: for the habitat types that can have a non-priority as well as a priority form (6210, 7130, 9430) enter "X" in the column PF to indicate the priority form.
  • NP: in case that a habitat type no longer exists in the site enter: x (optional)
  • Cover: decimal values can be entered
  • Caves: for habitat types 8310, 8330 (caves) enter the number of caves if estimated surface is not available.
  • Data quality: G = 'Good' (e.g. based on surveys); M = 'Moderate' (e.g. based on partial data with some extrapolation); P = 'Poor' (e.g. rough estimation)

3.2 Species referred to in Article 4 of Directive 2009/147/EC and listed in Annex II of Directive 92/43/EEC and site evaluation for them

Species Population in the site Site assessment
G Code Scientific Name S NP T Size Unit Cat. D.qual. A|B|C|D A|B|C
      MinMax  Pop.Con.Iso.Glo.
M1308Barbastella barbastellus         
M1355Lutra lutra             
M1323Myotis bechsteinii         
M1324Myotis myotis         
  • Group: A = Amphibians, B = Birds, F = Fish, I = Invertebrates, M = Mammals, P = Plants, R = Reptiles
  • S: in case that the data on species are sensitive and therefore have to be blocked for any public access enter: yes
  • NP: in case that a species is no longer present in the site enter: x (optional)
  • Type: p = permanent, r = reproducing, c = concentration, w = wintering (for plant and non-migratory species use permanent)
  • Unit: i = individuals, p = pairs or other units according to the Standard list of population units and codes in accordance with Article 12 and 17 reporting (see reference portal)
  • Abundance categories (Cat.): C = common, R = rare, V = very rare, P = present - to fill if data are deficient (DD) or in addition to population size information
  • Data quality: G = 'Good' (e.g. based on surveys); M = 'Moderate' (e.g. based on partial data with some extrapolation); P = 'Poor' (e.g. rough estimation); VP = 'Very poor' (use this category only, if not even a rough estimation of the population size can be made, in this case the fields for population size can remain empty, but the field "Abundance categories" has to be filled in)

3.3 Other important species of flora and fauna (optional)

Species

Population in the site

Motivation

Group CODE Scientific Name S NP Size Unit Cat. Species Annex Other categories
     MinMax C|R|V|PIVVABCD
  • Group: A = Amphibians, B = Birds, F = Fish, Fu = Fungi, I = Invertebrates, L = Lichens, M = Mammals, P = Plants, R = Reptiles
  • CODE: for Birds, Annex IV and V species the code as provided in the reference portal should be used in addition to the scientific name
  • S: in case that the data on species are sensitive and therefore have to be blocked for any public access enter: yes
  • NP: in case that a species is no longer present in the site enter: x (optional)
  • Unit: i = individuals, p = pairs or other units according to the standard list of population units and codes in accordance with Article 12 and 17 reporting, (see reference portal)
  • Cat.: Abundance categories: C = common, R = rare, V = very rare, P = present
  • Motivation categories: IV, V: Annex Species (Habitats Directive), A: National Red List data; B: Endemics; C: International Conventions; D: other reasons

4. SITE DESCRIPTION

Back to top

4.1 General site character

Habitat class % Cover
N121.74
N1643.95
N1953.93
N230.38
N121.74
N1643.95
N1953.93
N230.38

Total Habitat Cover

200

Other Site Characteristics

Obszar położony jest w regionie biogeograficznym kontynentalnym, na terenie gmin: świebodzice i Wałbrzych, powiatów: świdnickiego oraz wałbrzyskiego, w województwie dolnośląskim. Obszar obejmuje w większości grunty Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Wałbrzych. Niewielka część Obszaru to grunty zarządzane przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (rzeka Pełcznica) i Miasto Wałbrzych (potok Szczawnik). W granicach ostoi znajduje się także budynek Zamek Książ - trzeci co do wielkości zamek w Polsce (zarządzany przez Miasto Wałbrzych).Obszar obejmuje teren pomiędzy Wałbrzychem na południu, świebodzicami na północy, Zamkiem Książ na wschodzie oraz doliną Czyżynki na zachodzie. O wyjątkowości krajobrazu Obszaru decydują głębokie nawet na 80 m doliny utworzone przez Szczawnik i Pełcznicę o południkowej orientacji, których koryta zbudowane są ze zlepieńców, a porastające je lasy w znacznej mierze mają charakter naturalny oraz liczne wychodnie skalne. W Obszarze występują głównie gleby brunatne, kwaśne, jedynie w wąskim pasie wzdłuż rzek występują gleby przypominające bagienne. 96,1% Obszaru zajmuje rezerwat przyrody śPrzełomy Pełcznicy pod Książem koło Wałbrzychaś, na którego terenie nie prowadzi się gospodarki leśnej. Obszar w całości leży na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego.Wśród przedmiotów ochrony dominują zbiorowiska leśne, porastające niemal całą powierzchnię Obszaru. Wśród nich najliczniej występuje dobrze zachowane siedlisko jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani). Występują tu również kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion), lasy łęgowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion), grądy (Galio-Carpinetum), kwaśne (Quercetea robori-petraeae) i ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae). Wśród lasów występują ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii oraz pionierskie murawy na skałach krzemianowych (Arabidopsidion thalianae), a także murawy naskalne z kostrzewą bladą (Asplenio septentrionalis-Festucion pallentis) na podłożach bezwapiennych. Obecności siedlisk naskalnych sprzyjają specyficzne warunki geomorfologiczne Obszaru - przełomowe odcinki dolin Szczawnika i Pełcznicy z licznymi wychodniami skalnymi, lokalnie gołoborzami, rumowiskami skalnymi. Na niewielkich powierzchniach nieleśnych występują: łąka świeża, ziołorośla nadrzeczne oraz piargi i gołoborza krzemianowe. Ochroną objęte są również ssaki: trzy gatunki nietoperzy i wydra.

4.2 Quality and importance

Siedlisko murawy naskalne z kostrzewą bladą (Asplenio septentrionalis-Festucion pallentis) na podłożach bezwapiennych 6190 z dominacją Festuca pallens oraz udziałem gatunków innych gatunków muraw skał krzemianowych zajmuje powierzchnię około 140 m2 na skalnym występie wysuniętym nad dolinę rzeki Pełcznica, poniżej ruin zamku Stary Książ, przy punkcie widokowym. Drugie stanowisko na stromych skałach zlepieńcowych, znacznie uboższe w gatunki i trudno dostępne, znajduje się po drugiej stronie wąwozu. Stanowisko przy punkcie widokowym jest wydeptywane i zaśmiecane, przez co w ciągu ostatnich 20 lat jego skład florystyczny uległ zmianom - zmniejszył się udział gatunków typowych dla siedliska, w ich miejsce pojawiły się natomiast gatunki synantropijne. Stanowisko ulega także stopniowej sukcesji, chodś rozwój młodych drzew i krzewów jest bardzo wolny. Z uwagi na silne zniszczenie stanowiska w XXI wieku jego stan struktury i funkcji należy uznać za zły, lecz siedlisko zdolne jest do regeneracji, na powierzchni około 0,002 ha. Drugie stanowisko zachowane jest w stanie korzystnym (FV).Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) 6430 tworzą tu siedlisko higrofilnych bylin porastających brzegi rzek. Występują one również w kompleksie z innym typem siedlisk z I Załącznika Dyrektywy Siedliskowej - lasami łęgowymi. W obszarze nie ma wielu powierzchni odpowiednich dla ziołorośli ze względu na kształt doliny, kamieniste podłoże oraz wiele progów skalnych. Fragmenty siedliska skupiają się na północy obszaru, nad brzegami Pełcznicy - większej z rzek obszaru. Są to zbiorowiska z dominującą pokrzywą zwyczajną oraz innymi roślinami higrofilnymi zbiorowiska Geranio-Urticetum. Są ważnym elementem korytarza ekologicznego, jakim jest dolina rzeczna. Zagrożeniem dla siedliska jest obecność gatunków inwazyjnych obcego pochodzenia, m.in. niecierpka gruczołowatego Imatiens glandulifera i rdestowca ostrokończystego Reynoutria japonica. Niekorzystny wpływ na Ziołorośla ma również fakt, że Pełcznica jest rzeką bardzo zanieczyszczoną i niosącą dużą ilość śmieci. Z ww. względów stan siedliska oceniono jako zły. Siedlisko półnaturalne niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) 6510 ukształtowane zostało przez użytkowanie rolnicze. Zajmuje ono jedynie 0,5 ha na północy obszaru. Jest otoczone przez las, ogródki przydomowe oraz koryto Pełcznicy. Niewielka powierzchnia oraz nieregularne użytkowanie powodują, że struktura roślinności nie jest dobrze wykształcona, choć występują gatunki typowe dla siedliska jak rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius, kupkówka pospolita Dactylis glomerata, przetacznik ożankowy Veronica chamaedrys czy krwawnik pospolity Achillea millefolium. Siedlisko nie jest zniekształcone przez obecność obcych gatunków inwazyjnych. Mało istotny przedmiot ochrony w obszarze, stan zachowania oceniony został na U1 (B).Nowo stwierdzone w obszarze siedlisko środkowoeuropejskie wyżynne piargi i gołoborza krzemianowe 8150 znajduje się w podłużnej, kilkuarowej luce drzewostanowej pomiędzy dąbrową a lasami klonowo-lipowymi w dolinie Szczawnika w oddz. 18. na stoku o silnym nachyleniu. Spomiędzy głazów nie wyrastają drzewa ani krzewy. Rośliny zielne takie jak bodziszek cuchnący Geranium robertianum i śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa występują głównie w dolnej części siedliska, natomiast wyżej dominują gatunki zarodnikowe m.in. gatunek charakterystyczny - wzorzec geograficzny Rhizocarpon geographicum. Stopień pokrycia kamieni przez mszaki nie jest duży - utrzymują się głównie w szczelinach. W pobliżu siedliska nie przebiega żaden szlak turystyczny, chodzenie po siedlisku dla człowieka jest bardzo trudne, dlatego ruch turystyczny nie jest zagrożeniem. Muflony, których ślady widać w sąsiadujących z siedliskiem drzewostanach, raczej nie są w stanie przesuwać kamieni, uruchamiając erozję i trudno stwierdzić, czy decydują się na nich żerować. Gołoborza krzemianowe występują też na mniejszej powierzchni w dąbrowach na wschodnim zboczu doliny Pełcznicy, tuż przy szlakach turystycznych i z uboższym składem gatunków charakterystycznych.W dolinach Szczawnika oraz Pełcznicy jest bardzo dużo różnorodnych formacji skalnych. W dolnych partiach dolin zacienienie i wilgotność są duże przez większą część dnia. Stwarza to bardzo wiele potencjalnych miejsc występowania siedliska przyrodniczego ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii 8220 w podtypie 8220 - 3 mszysto-paprociowe zbiorowiska zacienionych skał kwaśnych i obojętnych. Zdecydowanie więcej i lepiej wykształconych zbiorowisk występuje w głębszej i wilgotniejszej dolinie Pełcznicy, gdzie znajdują się stanowiska z udziałem paprotnika kolczystego Polystychum aculeatum, a m.in. tuż nad ścieżką turystyczną, na prawie pionowych skałach na dużej powierzchni występuje łanowo paprotka zwyczajna Polypodium vulgare. W wielu płatach duży udział mają gatunki leśne takie jak śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa czy obcy gatunek inwazyjny niecierpek drobnokwiatowy Impatiens paviflora. Gatunkiem krzewu, który najczęściej rośnie na skałach jest cis pospolity Taxus baccata - gatunek chroniony. Podtyp 8220-2 naskalne, światłolubne i termofilne zbiorowiska szczelinowe skał kwaśnych i obojętnych siedliska jest znacznie rzadszy i występuje na niektórych szczytowych partiach skał w górnej części doliny lub na skałach znajdujących się w lukach drzewostanowych. Nie znaleziono ani jednego płatu wykształconego wzorcowo. Wśród zagrożeń dominują naturalne procesy akumulacji materii organicznej w szczelinach skalnych i przez to zwiększanie udziału gatunków leśnych. Nad Szczawnikiem jedna ze ścian skalnych na północy obszaru została całkowicie zajęta pod szlaki wspinaczkowe. Obecnie siedlisko na niej nie występuje, jednak jest obecne na skałach położonych niedaleko i byłoby zagrożone w przypadku użycia ich do wspinaczki. Jedne z najlepiej wykształconych płatów siedliska występują przy ścieżce turystycznej nad Pełcznicą. Jej długoletnia obecność nie wpłynęła jednak negatywnie na siedlisko, zwłaszcza na fragmenty położone powyżej zasięgu turystów. Pionierskie murawy na skałach krzemianowych (Arabidopsidion thalianae) 8230 występują w Obszarze jako pionierskie zbiorowiska sukulentów, mszaków i porostów występujące na suchych skałach krzemianowych. Siedlisko, ze względu zacienienie większości stoków przez dużą część dnia, jest w obszarze rzadkie. Potencjalne miejsca występowanie siedliska to skały w szczytowych partiach skał w górnej części doliny, nie wszystkie zostały jednak zbadane. Prawdopodobnie najlepiej wykształcona pionierska murawa występuje pod tarasem widokowym przy ruinach śStary Książś, gdzie na niewydeptanych przez turystów miejscach rosną m.in. rumian barwierski Anthemis tinctoria, piaskowiec macierzankowy Arenaria serpyllifolia, gorczycznik pospolity Barbarea vulgaris, i dzwonek okrągłolistny Campanula rotundifolia. Jest to stanowisko badawcze objęte monitoringiem GIOś. Jest to istotny przedmiot ochrony w obszarze.W obszarze znajduje się kilka powierzchni zajmowanych przez siedlisko kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) 9110. W ich runie występują m.in. śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa, kosmatka gajowa Luzula luzuloides i borówka czernica Vaccinium myrtillus. W drzewostanie dominuje buk Fagus sylvatica, ale w domieszce rosną również dąb bezszypułkowy Quercus petraea, grab Carpinus betulus i jodła Abies alba. Tereny zajmowane przez buczyny są prawie płaskie lub o niewielkim nachyleniu stoków, a więc łatwo dostępne. Z tego powodu w większości są zdegradowane przez prowadzoną przed powstaniem rezerwatu gospodarkę leśną i sztuczne nasadzenia świerka tak jak na zachodnim, lekko nachylonym stoku doliny Szczawnika. Pod starym drzewostanem świerkowym odnawiają się jednak bardzo dobrze buki. W runie duży udział mają siewki jodły. Najlepiej wykształcony drzewostan, z wieloma starymi okazami ma buczyna przy ruinach śStary Książś. Runo przy tej atrakcji turystycznej jest bardzo ubogie, co może być spowodowane wydeptywaniem przez turystów. Podobna sytuacja jest we fragmencie niedaleko parkingu i bramy prowadzącej do Zamku Książ. Jest to istotny przedmiot ochrony w obszarze, poszczególne płaty ocenione na FV i U1, ocena łączna siedliska w Obszarze - U1.Priorytetowe siedlisko jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *9180 rozwinęło się w Obszarze na szkieletowych glebach z często występującym rumoszem i ma charakter naturalny. Siedlisko to w podtypie *9180-1 Lasy klonowo-lipowe Sudetów, ich Pogórza i Przedgórza jest głównym przedmiotem ochrony w obszarze. Występują na stromych stokach i bardzo stromych (nachylenie również powyżej 45°) w dolinach Szczawnika i Pełcznicy, zajmują największą powierzchnię spośród chronionych siedlisk. Często otaczają punktowo występujące siedliska naskalne, rumoszowe, ale też małopowierzchniowe fragmenty dąbrów. W drzewostanie dominują: lipa szerokolistna Tilia platyphyllos i drobnolistna T.cordata, klon zwyczajny Acer platanoides i klon jawor A. pseudoplatanus, a w mniejszym zagęszczeniu występuje dąb bezszypułkowy Quercus petraea oraz buk zwyczajny Fagus sylvatica. Podszyt budowany jest przez leszczynę pospolitą Coryllus avellana i jarząb pospolity Sorbus aucuparia. Runo jest zróżnicowane w zależności od wystawy stoku, nasłonecznienia, wilgotności i zwarcia koron drzew. Na zachodnich ścianach doliny jest zwarte, z wieloma gatunkami nitrofilnymi i dość wysokimi bylinami. Wśród nich występują kuklik pospolity Geum urbanum, szczyr trwały Mercurialis perennis, gajowiec żółty Galeobdolon luteum czy pokrzywa zwyczajna Urtica dioica. W dolinie Szczawnika i w mniejszym stopniu w dolinie Pełcznicy obecny jest również obcy gatunek inwazyjny niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora. Choć obniża on ocenę stanu zachowania, walka z jego obecnością jest trudna, gdyż nie są znane metody skutecznej jego eliminacji i niesie ze sobą poważne ryzyko zniszczenia pozostałych składników runa. Na stokach wschodnich zwarcie roślin runa jest mniejsze, występuje więcej paproci, a wśród nich, w dolinie Pełcznicy, paprotnik kolczysty Polystychum aculeatum. Drzewostan jest zróżnicowany wiekowo i się odnawia. Martwego drewna w postaci powalonych, jak i stojących jeszcze martwych drzew jest bardzo dużo. Podczas monitoringu prowadzonego w 2006 roku w ocenach siedliska dominowała ocena najlepsza FV. Obecnie taką ocenę można przypisać jedynie kilku powierzchniom właśnie z powodu występowaniu niecierpka drobnokwiatowego oraz zaniku runa spowodowanego obecnością muflonów Ovis aries musimon. Są one zagrożeniem dla lasów klonowo-lipowych w obszarze. Zgryzają roślinność oraz uruchamiają nadmiernie rumosz. Szczególnie chętnie wybierają suchsze stoki o wystawie południowej. Zagrożenia ze strony turystyki pieszej są mniejsze - ruch koncentruje się na wyznaczonych szlakach. Bezpośrednio pod murami Zamku Książ rumosz jest częściowo zastąpiony przez gruz wyrzucany podczas kolejnych remontów. Płaty priorytetowego siedliska łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incane, olsy źródliskowe) *91E0 występują w dolinach Szczawnika i Pełcznicy w wąskim pasie między rzeką a stromym stokiem i oraz na małych wyspach tworzących się w kilku miejscach pośrodku koryta. Szczawnik będący dopływem Pełcznicy jest strumieniem, którego wylewy nie obejmują dużej powierzchni. Jego koryto, poza dwoma starymi, brukowanymi brodami, jest w pełni naturalne. W runie występują liczne inwazyjne gatunki obcego pochodzenia: rdestowiec ostrokończysty Reynoutria japonica, niecierpek gruczołowaty Impatiens glandulifera, nawłoć póśna Solidago serotina i niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora. Zdecydowanie lepiej wykształcona jest roślinność nad większą rzeką - Pełcznicą, należąca do zespołu Alnetum incanae. Koryto na większości odcinka jest naturalne, jednak w północnej części obszaru znajdują się stare, nieremontowane budowle hydrotechniczne jak grobla tworząca nieduże, zarastające stawy, próg wodny oraz mur oporowy. Łęgi nad Pełcznicą są trudno dostępne, ograniczone przez bardzo strome ściany doliny. W zróżnicowanym wiekowo drzewostanie, oprócz olszy szarej Alnus incana występują olsza czarna Alnus glutinosa, jesion wyniosły Fraxinus excelsior, klon zwyczajny Acer platanoides i klon jawor Acer pseudoplatanus. W podszycie występują bez czarny Sambucus nigra, czeremcha zwyczajna Padus avium i leszczyna pospolita Coryllus avellana. W runie rosną m.in. świerząbek orzęsiony Chaerophyllum hirsutum, jasnota plamista Lamium maculatum, czartawa pospolita Circaea lutetiana, starzec leśny Stachys sylvatica, czy kostrzewa olbrzymia Festuca gigantea. Obecność gatunków inwazyjnych oraz bardzo niska jakość wody niosącej również mnóstwo śmieci obniża ocenę stanu zachowania siedliska.Priorytetowe siedlisko Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *91I0 budowane głównie przez dąb bezszypułkowy Quercus petraea, z ubogim podszytem i bogatym runem, często z rzadkimi gatunkami światłolubnymi. W obszarze występują dwa stanowiska tego siedliska. Jeden fragment w niemal wzorowym stanie zachowania (jedynie lekko zaśmiecony) znajduje się poniżej ruin śStary Książś, drugi w dolinie Szczawnika w oddz.18, jednak stan runa po pożarze oraz stałej obecności muflonów Ovis aries musimon utrudnia jego ocenę i klasyfikację. W runie pod ruinami zaobserwowano m.in. takie gatunki jak lepnica zwisła Silene nutans, wilczomlecz sosnka Euphorbia cyparissias, smółka pospolita Viscaria vulgaris, janowiec barwierski Genista tinctoria, rozchodnik olbrzymi Sedum maximum czy macierzanka zwyczajna Thymus pulegioides.Drzewostan siedliska kwaśne dąbrowy (Quercetea robori-petraeae) 9190 budowany głównie przez dąb bezszypułkowy Quercus petraea oraz w domieszce buk zwyczajny Fagus sylvatica i sosnę zwyczajną Pinus sylvestris. W ubogim runie dominują śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa i kostrzewa owcza Festuca ovina, sporadycznie występują gatunki dwuliścienne jak borówka czarna Vaccinium myrtillus czy wrzos zwyczajny Calluna vulgaris. Największy fragment kwaśnych dąbrów znajduje się na niemal płaskim obszarze pomiędzy dolinami Szczawnika i Pełcznicy, gdzie graniczy z kwaśną buczyną i grądem. W części jest zniekształcony starym nasadzeniem świerka pospolitego Picea abies oraz śladami po pożarze w postaci płatów zdominowanych przez brzozę brodawkowatą Betula pendula. Jednak w dużej mierze jest to piękny, wielowiekowy drzewostan, z bogatszym niż w innych częściach obszaru runem, bez gatunków inwazyjnych obcego pochodzenia. Na stokach, na obrzeżach lasów klonowo-lipowych oraz w miejscach z bardzo płytką pokrywą glebową, występuje uboższa forma dąbrów z drzewami o specyficznym, nieregularnym pokroju. Zagrożeniem dla siedliska są muflony Ovis aries musimon oraz turystyka piesza, zwłaszcza w oddziale 13, gdzie jest dużo szlaków turystycznych oraz łatwy dostęp od strony parkingu. Liczne ślady po ogniskach w lesie pomiędzy dolinami świadczą o potencjalnym zagrożeniu pożarem. Siedlisko grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum i Tilio-Carpinetum) 9170 zajmuje niższe i niemal płaskie położenia w dolinie Szczawnika na północy i południu obszaru. Ze względu na dobrą dostępność nosi ślady gospodarki leśnej - w drzewostanie występuje sztucznie nasadzony świerk pospolity Picea abies. Pod nim jednak odnawia się grąd w podszycie oraz runie (w postaci siewek) wśród gatunków drzewiastych dominują gatunki liściaste - grab pospolity Carpinus betulus, lipa drobnolistna Tilia cordata, buk zwyczajny Fagus sylvatica, klon zwyczajny Acer pseudoplatanus. W podszycie oprócz gatunków drzew występuje leszczyna pospolita Corylus avellana i czeremcha pospolita Padus avium. W runie rosną m.in. gajowiec żółty Galeobdolon luteum, kopytnik pospolity Asarum europaeum, kuklik pospolity Geum urbanum czy wiechlina gajowa Poa nemoralis. Obszar jest również istotny dla zachowania siedlisk wiosenno-letnich trzech gatunków nietoperzy (mopek Barbastella barbastellus 1308, nocek duży Myotis myotis 1324, nocek Bechsteina Myotis bechsteinii), które w obrębie drzewostanów o zróżnicowanej strukturze przestrzennej znajdują optymalne warunki występowania. Pojedyncze zimujące osobniki ww. gatunków stwierdzone były w kanale ciepłowniczym Zamku Książ (położonym zasadniczo poza granicami Obszaru) oraz w sztolniach samego Zamku. Dla zachowania i poprawy warunków zimowania w obrębie sztolni pod Zamkiem Książ wskazana jest wymiana istniejących zabezpieczeń przed dostępem do sztolni. Obecne zabezpieczenia pozostawiają minimalne powierzchnie wlotów, co utrudnia wykorzystywanie zimowiska przez gatunek. Potencjalnym zagrożeniem dla zimowiska w obrębie sztolni są ew. prace remontowe oraz udostępnienie tej części obiektu dla turystów. Podczas przeprowadzonych w latach 2011/2012 prac terenowych wykazano obecność nietoperzy także w obrębie siedlisk leśnych Obszaru. Zarejestrowano przeloty i żerowanie mopka wzdłuż ścieżek leśnych. Istniejące warunki siedliskowe (zróżnicowanie wiekowe i gatunkowe drzewostanu oraz struktura obrzeża lasu, a także starodrzewia i dziuplaste drzewa) stwarzają wysoką dostępność schronień i żerowisk. Odpowiednia ochrona siedlisk leśnych zapewniająca zróżnicowanie struktury wiekowej i przestrzennej drzewostanów umożliwi jednocześnie skuteczną ochronę gatunków w Obszarze.W Obszarze nie istnieją odpowiednie warunki siedliskowe dla stałego występowania osobników gatunku wydra Lutra lutra 1355(*-patrz uwaga niżej). Wynika to przede wszystkim z bardzo niskiej jakości wód Szczawnika i Pełcznicy i braku odpowiedniej bazy pokarmowej gatunku. Gatunek stwierdzany sporadycznie w północnej części Obszaru w pobliżu zbiegu Szczawnika i Pełcznicy. Znaczenie Obszaru dla tego gatunku zostało przeszacowane na etapie tworzenia pierwotnego SDF, wobec czego zmieniono ocenę populacji z C na nieistotną dla obszaru D.* UWAGA: Siedlisko/gatunek czeka na akceptację zmiany statusu przez Komisję Europejską. Wiążące zapisy co do kwalifikacji jako przedmiot ochrony znajdują się w punktach 3.1 i 3.2

4.3 Threats, pressures and activities with impacts on the site

The most important impacts and activities with high effect on the site

Negative Impacts
RankThreats and pressures [code]Pollution (optional) [code]inside/outside [i|o|b]
MA03.03i
HF03.01.01b
HG01.02i
HG05.01i
MG05.04b
MH05.01b
HI01b
MK02.02i
MA03.03i
HF03.01.01b
HG01.02i
HG05.01i
MG05.04b
MH05.01b
HI01b
MK02.02i
Positive Impacts
RankActivities, management [code]Pollution (optional) [code]inside/outside [i|o|b]
HXb
HXb

Rank: H = high, M = medium, L = low
Pollution: N = Nitrogen input, P = Phosphor/Phosphate input, A = Acid input/acidification,
T = toxic inorganic chemicals, O = toxic organic chemicals, X = Mixed pollutions
i = inside, o = outside, b = both

4.4 Ownership (optional)

Type[%]
PublicNational/Federal0
State/Province0
Local/Municipal0
Any Public0
Joint or Co-Ownership0
Private0
Unknown200
sum200

4.5 Documentation

Haitlinger R. 1976. Nietoperze Dolnego Śląska. Przegl. Zool. 20, 1: 124-134.<br/><br/>Marzec M. 1998. Aneks do dokumentacji przyrodniczo-technicznej projektowanego częściowego rezerwatu przyrody pod nazwą Przełomy pod Książem k. Wałbrzycha, woj. wałbrzyskie, m. Wałbrzych. Świebodzice, Brzeg. Msc.<br/><br/>Postawa T., Gałosz W., Wołoszyn B.W. 1994. Wyniki zimowych spisów nietoperzy zebrane z pojedynczych stanowisk z różnych rejonów Polski. W: B.W. Wołoszyn (red.). Zimowe spisy nietoperzy w Polsce: 1988-1992. Wyniki i ocena skuteczności. Publ. CIC ISEZ PAN, Kraków. 175-185.<br/><br/>Szczęśniak E. 2002. Dane niepublikowane (unpublished data).<br/><br/>Szczęśniak E. 2011. Obecność muflonów Ovis aries musimon w Polsce – czy to naprawdę konieczneś Chrońmy Przyrodę Ojczystą 67 (2), PAN IOP Kraków: 99-117.<br/><br/>Szkudlarek R. 2002. Dane niepublikowane (unpublished data).<br/><br/>Szkudlarek R., Paszkiewicz R. 2001. Stanowiska nietoperzy na terenie dawnego województwa wałbrzyskiego – wstępna waloryzacja dla potrzeb ochrony - wniosek o objęcie ochroną prawną. Arch. Urz. Wojew., Wrocław. Msc.<br/><br/>Szkudlarek R., Paszkiewicz R., Dudek I. 2001. Występowanie nocka Bechsteina Myotis bechsteinii (Kuhl, 1817) na terenie południowo-zachodniej Polski . XV Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna, Gdańsk 2001. s. 52.<br/><br/>Szkudlarek R., Paszkiewicz R., Hebda G., Gottfried T., Cieślak M., Ruszlewicz A. 2002. Atlas rozmieszczenia nietoperzy w południowo-zachodniej Polsce - stanowiska zimowe. Nietoperze tom III zeszyt 2, PTPP „pro Natura” Wrocław. 197-235.<br/><br/>Świerkosz K. 2002. Dane niepublikowane (unpublished data).

5. SITE PROTECTION STATUS

Back to top

5.1 Designation types at national and regional level:

Code Cover [%]
PL0295.63
PL0398.47

5.2 Relation of the described site with other sites:

Designated at national or regional level:

Type code Site name Type Cover [%]
PL03Książański Park Krajobrazowy*98.47
PL02Przełomy pod Książem koło Wałbrzycha*95.63

6. SITE MANAGEMENT

Back to top

6.1 Body(ies) responsible for the site management:

Organisation:Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu
Address:
Email:sekretariat.wroclaw@rdos.gov.pl

6.2 Management Plan(s):

An actual management plan does exist:

X
Yes Name: Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 17 września 2013 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Przełomy Pełcznicy pod Książem PLH020020
Link: http://edzienniki.duw.pl/duw/#/legalact/2013/5016/

Name: Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 17 września 2013 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Przełomy Pełcznicy pod Książem PLH020020 (Dz. Urz. Woj. Dol. z 2013 r. poz. 5016 i z 2016 r. poz. 3807)
Link: http://edzienniki.duw.pl/duw/#/legalact/2016/3807/

No, but in preparation
No

 

7. MAP OF THE SITE

Back to top
INSPIRE ID:PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH020020
Map delivered as PDF in electronic format (optional)
Yes
No

SITE DISPLAY