Database release:
SDF
NATURA 2000 - STANDARD DATA FORM

For Special Protection Areas (SPA),
Proposed Sites for Community Importance (pSCI),
Sites of Community Importance (SCI) and
for Special Areas of Conservation (SAC)

TABLE OF CONTENTS

1. SITE IDENTIFICATION

Back to top

1.1 Type

B

1.2 Site code

PLH020071

1.3 Site name

Ostoja Nietoperzy Gór Sowich

1.4 First Compilation date

2007-12

1.5 Update date

2017-02

1.6 Respondent:

Name/Organisation:Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Address:  Polska  52/54    Warszawa    00-922  Wawelska 
Email:kancelaria@gdos.gov.pl
Date site proposed as SCI:2007-03
Date site confirmed as SCI:2009-03
Date site designated as SAC: No data
National legal reference of SAC designation: No data

2. SITE LOCATION

Back to top

2.1 Site-centre location [decimal degrees]:

Longitude:16.504900
Latitude:50.662200

2.2 Area [ha]

21126.9800

2.3 Marine area [%]

0.0000

2.4 Sitelength [km]:

0.00

2.5 Administrative region code and name

NUTS level 2 code Region Name
PL51Dolnośląskie

2.6 Biogeographical Region(s)

Continental (100.00 %)

3. ECOLOGICAL INFORMATION

Back to top

3.1 Habitat types present on the site and assessment for them

Annex I Habitat types Site assessment
Code PF NP Cover [ha] Cave [number] Data quality A|B|C|D A|B|C
      RepresentativityRelative SurfaceConservationGlobal
3260  info      0.00 
6190  info      0.00 
6210  info      0.00 
6410  info      0.00 
6430  info      2.78  0.00 
6510  info      709.45  0.00 
6520  info      24.25  0.00 
7140  info      11.65  0.00 
7230  info      0.00 
8220  info      8.42  0.00 
9110  info      2630.24  0.00 
9130  info      1072.85  0.00 
9170  info      55.34  0.00 
9180  info      72.32  0.00 
9190  info      293.97  0.00 
91E0  info      142.81  0.00 
9410  info      65.96  0.00 
  • PF: for the habitat types that can have a non-priority as well as a priority form (6210, 7130, 9430) enter "X" in the column PF to indicate the priority form.
  • NP: in case that a habitat type no longer exists in the site enter: x (optional)
  • Cover: decimal values can be entered
  • Caves: for habitat types 8310, 8330 (caves) enter the number of caves if estimated surface is not available.
  • Data quality: G = 'Good' (e.g. based on surveys); M = 'Moderate' (e.g. based on partial data with some extrapolation); P = 'Poor' (e.g. rough estimation)

3.2 Species referred to in Article 4 of Directive 2009/147/EC and listed in Annex II of Directive 92/43/EEC and site evaluation for them

Species Population in the site Site assessment
G Code Scientific Name S NP T Size Unit Cat. D.qual. A|B|C|D A|B|C
      MinMax  Pop.Con.Iso.Glo.
P4066Asplenium adulterinum      10     
M1308Barbastella barbastellus    20  65   
M1308Barbastella barbastellus           
I1060Lycaena dispar                     
M1323Myotis bechsteinii    10   
M1323Myotis bechsteinii           
M1321Myotis emarginatus           
M1324Myotis myotis    800  1000     
M1324Myotis myotis    100  150   
I6179Phengaris nausithous      1000     
I6177Phengaris teleius      150     
  • Group: A = Amphibians, B = Birds, F = Fish, I = Invertebrates, M = Mammals, P = Plants, R = Reptiles
  • S: in case that the data on species are sensitive and therefore have to be blocked for any public access enter: yes
  • NP: in case that a species is no longer present in the site enter: x (optional)
  • Type: p = permanent, r = reproducing, c = concentration, w = wintering (for plant and non-migratory species use permanent)
  • Unit: i = individuals, p = pairs or other units according to the Standard list of population units and codes in accordance with Article 12 and 17 reporting (see reference portal)
  • Abundance categories (Cat.): C = common, R = rare, V = very rare, P = present - to fill if data are deficient (DD) or in addition to population size information
  • Data quality: G = 'Good' (e.g. based on surveys); M = 'Moderate' (e.g. based on partial data with some extrapolation); P = 'Poor' (e.g. rough estimation); VP = 'Very poor' (use this category only, if not even a rough estimation of the population size can be made, in this case the fields for population size can remain empty, but the field "Abundance categories" has to be filled in)

3.3 Other important species of flora and fauna (optional)

Species

Population in the site

Motivation

Group CODE Scientific Name S NP Size Unit Cat. Species Annex Other categories
     MinMax C|R|V|PIVVABCD
Asplenium adiantum-nigrum                     
Asplenium cuneifolium                     
Blechnum spicant                     
Dactylorhiza fuchsii                     
Dactylorhiza majalis                   
Dactylorhiza sambucina                   
Daphne mezereum                   
Digitalis grandiflora                   
Epipactis helleborine                   
Eptesicus nillsoni                   
Eptesicus serotinus                   
Gentiana cruciata                   
Gentianella ciliata                   
Gladiolus imbricatus                   
Hyla arborea                   
Lilium martagon                   
Listera ovata                   
Myotis brandtii                   
Myotis daubentonii                   
Myotis mystacinus                   
Myotis nattereri                 
Nyctalus noctula                   
Pipistrellus nathusi                   
Pipistrellus pipistrellus                   
Pipistrellus pygmaeus                   
Plecotus auritus                   
Vespertilio murinus                   
  • Group: A = Amphibians, B = Birds, F = Fish, Fu = Fungi, I = Invertebrates, L = Lichens, M = Mammals, P = Plants, R = Reptiles
  • CODE: for Birds, Annex IV and V species the code as provided in the reference portal should be used in addition to the scientific name
  • S: in case that the data on species are sensitive and therefore have to be blocked for any public access enter: yes
  • NP: in case that a species is no longer present in the site enter: x (optional)
  • Unit: i = individuals, p = pairs or other units according to the standard list of population units and codes in accordance with Article 12 and 17 reporting, (see reference portal)
  • Cat.: Abundance categories: C = common, R = rare, V = very rare, P = present
  • Motivation categories: IV, V: Annex Species (Habitats Directive), A: National Red List data; B: Endemics; C: International Conventions; D: other reasons

4. SITE DESCRIPTION

Back to top

4.1 General site character

Habitat class % Cover
N060.21
N101.31
N1222.28
N1613.38
N1722.06
N1939.56
N231.20
N060.21
N101.31
N1222.28
N1613.38
N1722.06
N1939.56
N231.20

Total Habitat Cover

200

Other Site Characteristics

Administracyjnie obszar leży w granicach województwa dolnośląskiego, na terenie powiatów: wałbrzyskiego (gmina Walim, Jedlina-Zdrój, Głuszyca), dzierżoniowskiego (gmina Pieszyce, Bielawa, Dzierżoniów), ząbkowickiego (gmina Stoszowice), świdnickiego (gmina Świdnica) i kłodzkiego (gmina Kłodzko, Nowa Ruda).Największa część Ostoi Nietoperzy Gór Sowich położona jest w obrębie mezoregionu Góry Sowie. Obejmuje on swoim zasięgiem północną część grzbietu głównego Gór Sowich od Przełęczy Walimskiej (750 m n.p.m.) do Przełęczy Woliborskiej (711 m n.p.m.) oraz w osobnej eksklawie masyw Włodarza. Najwyższą kulminację całego pasma oraz całej północnej części Sudetów Środkowych stanowi Wielka Sowa (1015 m n.p.m.).Na terenie całej ostoi przeważają gleby brunatne. Występują również gleby opadowoglejowe, które są związane z środowiskami podmokłymi, a także w mniejszym stopniu płowe, gruntowoglejowe, torfowe i mady rzeczne.Obszar Ostoi Nietoperzy Gór Sowich znajduje się w regionie wałbrzyskim, w trzech piętrach wysokościowych: umiarkowanie ciepłym - 400-550 m n.p.m., umiarkowanie chodnym - 550-800 m n.p.m. i chłodnym - powyżej 800 m n.p.m. (Schmuck 1960, Woś 1999). Góry Sowie z racji swojego znacznego wyniesienia charakteryzują się klimatem wilgotnym i chłodnym. Opady są wyższe niż na otaczającym obszarze z racji większego wyniesienia Gór Sowich nad poziom morza.Teren Ostoi Nietoperzy Gór Sowich położony jest w dorzeczu Odry, ale ponieważ obejmuje on obszar wododziałowy, to należy do kilku zlewni m.in. Bystrzycy, Piławy, Włodzicy i Budzówki. Na obszarze ostoi bierze początek wiele cieków będących dopływami wyżej wymienionych, m. in. Kłobia, Jaworzynka, Walimka, Młynówka, Kłomnica, Pieszycki Potok, Brzęczek, Bielawica, Wolbromka, Piekielnica, Jugowski Potok i Sowi Potok. Obszar ten należy do regionu wodnego Środkowej Odry. Potoki górskie i górne odcinki rzeki charakteryzują się dużymi spadkami podłużnymi, co wpływa na szybki odpływ wody ku terenom nizinnym. Duże wahania stanu wód w potokach i rzekach wynikają z warunków klimatycznych (w szczególności od opadów atmosferycznych).Obszar obejmuje większość pasma Gór Sowich. W obszarze zlokalizowane są cenne obiekty - miejsca zimowania gatunków nietoperzy stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 – mopka Barbastella barbastellus, nocka dużego Myotis myotis, nocka Bechsteina Myotis bechsteinii. Do najistotniejszych z punktu widzenia ochrony oraz pod względem liczebności nietoperzy są Góra Wapienna, Sztolnia w Podlesiu, Kompleks Osówka, Kompleks Rzeczka, Sztolnia w Gontowej. Oprócz w/w gatunków na terenie ostoi Nietoperzy Gór Sowich stwierdzono występowanie nocka orzęsionego. Kolonia nocka dużego licząca ok. 700-800 osobników znajduje się w budynku mieszkalnym w Rościszowie. Przeprowadzone badania terenowe wykazały obecność tego gatunku w obszarze w okresie rozrodu. Populację rozrodczą nocka dużego w obszarze oszacowano na ok. 800 – 1000 osobników.Brak jest danych na temat występowania populacji rozrodczej mopka, natomiast przeprowadzone badania wykazały jego obecność okresie rozrodu. Z uwagi na specyfikę gatunku, potwierdzenie istnienia rozrodczej populacji bez zlokalizowania kolonii jest niemożliwe.Populacja rozrodcza nocka Bechsteina jest nieznana i jej poznanie wymaga dalszych badań, zaś populacja zimująca oceniana jest na 5-10 osobników. Z gatunków zwierząt, oprócz nietoperzy, na terenie ostoi zlokalizowano cenne stanowiska motyli – modraszka telejusa Phengaris teleius oraz modraszka nausitousa Phengaris nausitous Obszar obejmuje łącznie 13 typów siedlisk przyrodniczych stanowiących przedmioty ochrony. Do najcenniejszych należą m. in. kompleks łąk Glinno-Zagórze, wyspowe stanowisko boru górnoreglowego na Wielkiej Sowie oraz kompleks torfowisk górskich pod Wielką Sową. Bardzo istotna jest obecność zajmujących w obszarze największą powierzchnię kwaśnych buczyn, które mogą stanowić obszar żerowiskowy dla kolonii rozrodczej nocka dużego w Rościszowie. Na liście przedmiotów ochrony występuje także zanokcica serpentynowa Asplenium adulterinum, mająca w obszarze Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich jedno z 11 stanowisk w Polsce. W Ostoi Nietoperzy Gór Sowich występują ponadto siedliska, które na opisywanym obszarze występują w formie nieistotnej dla ich ochrony: murawy kserotermiczne, zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk.

4.2 Quality and importance

3260 Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis:W trakcie badań terenowych prowadzonych podczas opracowywania planu zadań ochronnych nie potwierdzono występowania w obszarze rzek włosiennicznikowych. Brak jest również danych literaturowych na temat siedliska w ostoi. Biorąc jednak pod uwagę zarówno wielkość obszaru, jak i obecność w jego granicach wielu rzek o charakterze podgórskim, istnieje prawdopodobieństwo występowania tego typu siedliska w ostoi – konieczne jest uzupełnienie stanu wiedzy w tym zakresie. 6190 Murawy naskalne z kostrzewą bladą (Asplenio septentrionalis-Festucion pallentis) na podłożach bezwapiennych:Na terenie ostoi występuje jeden niewielki i skrajnie ubogi płat siedliska znany z gnejsowej skały Czepiec, wypreparowanej w przełomowej dolinie Bystrzycy, między Olszyńcem a Zagórzem Śląskim. Występuje tu płat kostrzewy bladej o powierzchni około 2 m2, a towarzyszą mu ciepłolubne gatunki mszaków. Z uwagi na fakt występowania siedliska na skrajnie małej powierzchni i słabego stopnia jego wykształcenia reprezentatywność siedliska w obszarze oceniono jako nieistotną (kategoria D).6210 Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea):W ostoi występuje jeden prawdopodobnie nieużytkowany płat siedliska, wykazywany jedynie w inwentaryzacji gminy Nowa Ruda. Siedlisko to podawane jest z dawnego kamieniołomu wapienia na Górze Wapienna koło Dzikowca. Ze względu na lokalizację (były kamieniołom, własność prywatna, obecnie komercyjnie użytkowany) i wymagania siedliskowe murawy (konieczny wypas) nie ma możliwości jego skutecznej ochrony. Ponadto powierzchnia płatu jest znikoma w stosunku do całego obszaru Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór SowichReprezentatywność D – nieistotna6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion):W ostoi występują pojedyncze płaty łąk trzęślicowych, najczęściej w mozaice z innymi typami łąk i młakami, jednak ich powierzchnia jest nieznacząca i o niewielkiej wartości ochronnej. Podawane są z okolic KamionekReprezentatywność D – nieistotna.6430 Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium):W ostoi występuje podtyp 6430-2 górskie, nadpotokowe ziołorośla lepiężnikowe związane z niewielkimi ciekami, które często porastają ich brzegi przechodząc w siedliska łąkowe np. przy Czarnym Potoku w Sokolcu. Występuje również w łęgach 91E0 porastających brzegi niewielkich cieków np. Piekielnica i Woliborka koło Przygórza. Gatunkami tworzącymi zbiorowisko roślinne są lepiężnik biały Petasites albus i lepiężnik różowy Petasites hybridus oraz gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum, bniec czerwony Melandrium rubrum, świerząbek orzęsiony Chaerophyllum hirsutum a także pojawiają się tu pokrzywa zwyczajna Urtica dioica i podagrycznik pospolity Aegopodium podagraria. Siedlisko nie było dotychczas ujęte na liście przedmiotów ochrony w obszarze.Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Reprezentatywność: B dobraPowierzchnia względna C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze w podtypie 6430-2 występuje pospolicie w pasmach górskich i pogórzy.Stan zachowania: B dobry, w tym:Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: II – możliwe do odtworzenia przy średnim nakładzie środków.6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris):Łąki świeże z nieleśnych siedlisk przyrodniczych zajmują na terenie Ostoi Nietoperzy Gór Sowich największą powierzchnię i są tu bardzo dobrze zachowanym typem łąk. Często porastają zbocza o różnym stopniu nachylenia. Użytkowane są kośnie, kośno-pastwisko lub pastwiskowo. Najcenniejsze kompleksy łąkowe znajdują się w okolicach Glinna. W ostoi siedlisko reprezentowane jest przez podtyp 6510-1 łąki rajgrasowe Arrhenetheretum eletioris. Wśród traw dominuje rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius, z roślin dwuliściennych najczęściej występują: świerzbnica zwyczajna Knautia arvensis, komonica zwyczajna Lotus corniculatus, dzwonek rozpierzchły Campanula patula, kozibród łąkowy Tragopogon pratensis, marchew zwyczajna Daucus carota, jastrun właściwy Leucanthemum vulgare, krwawnik pospolity Achillea miilefolium, babka lancetowata Plantago lancelota, mniszek pospolity Taraxacum officinale, koniczyna łąkowa Trifolium pratense i koniczyna biała Trifolium repens. Ocena ogólna: A doskonała, w tym:Reprezentatywność: A doskonała Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze powszechnie występujące w całym kraju.Stan zachowania: A doskonały w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowanaStopień zachowania funkcji: I – doskonałe perspektywy;Możliwość odtworzenia: I – łatwe.Głównym, potencjalnym zagrożeniem dla siedliska jest jedynie zmiana sposobu użytkowania i przekształcanie w grunty pod zabudowę.6520 Górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion):Łąki konietlicowe zajmują w Ostoi Nietoperzy Gór Sowich niewielkie powierzchnie. Występują jedynie w zachodniej części obszaru. W ostoi siedlisko reprezentowane jest przez podtyp 6520-1 sudecka łąka konietlicowa.Zasięg występowania łąk konietlicowych zaczyna się na 550-660 m n.p.m. dlatego są siedliskiem rzadkim w skali kraju. W odróżnieniu do siedliska 6510 charakteryzują się one udziałem gatunków górskich. Podobnie jak łąki rajgrasowe wymagają ekstensywnej gospodarki kośnej, kośno-pastwiskowej lub pastwiskowej i w ten sposób są na terenie ostoi użytkowane. Siedlisko nie było dotychczas ujęte na liście przedmiotów ochrony w obszarze. Biorąc pod uwagę zajmowaną powierzchnię i rzadkość występowania w kraju zostały ujęte na liście przedmiotów ochrony. Prawdopodobnie ich powierzchnia w ostoi jest niedoszacowana, w zawiązku z czym konieczne jest uzupełnienie stanu wiedzy w zakresie ich występowania.Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Reprezentatywność: C znacząca;Powierzchnia względna C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w Polsce w Karpatach i Sudetach (regionie kontynentalnym i alpejskim), w ostoi siedlisko zajmuje stosunkowo małą powierzchnię w porównaniu z innymi pasmami górskimi.Stan zachowania: B dobry w tym:Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowanaStopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywyMożliwość odtworzenia: I – łatwe.Głównym, potencjalnym zagrożeniem dla siedliska, podobnie jak w przypadku siedliska 6510, jest jedynie zmiana sposobu użytkowania i przekształcanie w grunty pod zabudowę. Należy przy tym zaznaczyć, że ten typ łąk wymaga późniejszego koszenia w stosunku do łąk rajgrasowych.7140 Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea nigrae):Siedlisko w Ostoi Nietoperzy Gór Sowich reprezentowane jest przez podtyp 7140-2 górskie torfowiska przejściowe i trzęsawiska. W ostoi występują w lukach kompleksu górskich świerczyn. Na szczytowej kopule Wielkiej Sowy zajmują znaczne powierzchnie. W warstwie zielnej dominują turzyce Carex sp., warstwę mszystą budują torfowce Sphagnum sp. oraz płonnik pospolity Polytrichum commune. wełnianka wąskolistna Eriophorum angustifolia, turzyca pospolita Carex nigra, podbiałek alpejski Homogyne alpina, fiołek błotny Viola palustris starzec kędzierzawy, Senecio rivularis.Torfowiska te są stanowiskiem rzadkich gatunków roślin m.in. kukułki Fuchsa Dactylorhiza fuchsii. Wszystkie stwierdzone torfowiska leżą na terenach nadleśnictwa Jugów.W szczytowej partii Wielkiej Sowy torfowiska zajmują znaczące powierzchnie występując w mozaice z borem świerkowym. Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Reprezentatywność: B dobra;Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w rozproszeniu w całym kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim.Stan zachowania: B dobry w tym:Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowanaStopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywyMożliwość odtworzenia: I – łatwe.Zagrożeniem dla torfowisk jest pojawiający się nalot świerka i ich zarastanie. Potencjalnym zagrożeniem są zmiany stosunków wodnych i osuszanie torfowisk.7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk:W ostoi występują pojedyncze płaty torfowisk alkalicznych, najczęściej w mozaice z łąkami, jednak ich powierzchnia jest nieznacząca i o niewielkiej wartości ochronnej. Podawane były w inwentaryzacji gminy Nowa Ruda koło Nowego Miłkowa.Reprezentatywność: D nieistotna8220 Ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii:W Ostoi Nietoperzy Gór Sowich odsłonięcia skalne ze zbiorowiskami mszysto-paprociowymi występują powszechnie. Pojawiają się tu we wszystkich trzech podtypach. Zdecydowaną większość stanowi tu podtyp 8220-3 mszysto-paprociowe zbiorowiska zacienionych skał kwaśnych i obojętnych, licznie reprezentowany jest np. w otoczeniu Zbiornika Bystrzyckiego ale występuje na terenie całej ostoi. Dominującym gatunkiem jest tu paprotka zwyczajna Polypodium vulgare. W dwóch miejscach obok paprotki zwyczajnej występowała zanokcica skalna Asplenium trichomanes i paprotnica krucha Cystopteris fragilis. Podtyp 8220-2 Naskalne, światłolubne i termofilne zbiorowiska szczelinowe skał kwaśnych i obojętnych zaobserwowano w ostoi w jednym miejscu na północnym brzegu zbiornika Bystrzyckiego przy szlaku turystycznym na nasłonecznionym odsłonięciu skalnym. Dominującym gatunkiem jest tu zanokcica północna Asplenium septentrionale – gatunek zamieszczony na czerwonej liście z kat. V – narażony na wymarcie. Najrzadszy podtyp 8220-1 naskalne, szczelinowe zbiorowiska paproci serpentynitowych reprezentowany jest tu na jednym stanowisku koło Przygórza. Jednak ze względu na rzadkość występowania tego podtypu w Polsce (związane jedynie z wychodniami skał serpentynitowych) należy to stanowisko uznać za cenne. Ponadto występują tu rzadkie gatunki paproci związane z podłożem serpentynitowym: zanokcica serpentynowa Asplenium adulterinum (gatunek z zał. II Dyrektywy Siedliskowej) oraz zanokcica klinowata Asplenium cuneifolium. Ocena ogólna : A doskonała, w tym:Reprezentatywność: A doskonała;Powierzchnia względna: B: 15% ≥ 2% - podtypy 8220-3 i 8220-2 występują w całym pasie gór i pogórzy południowej Polski, natomiast 8220-1 występuje jedynie w Sudetach i ich przedgórzu, w ostoi znajduje się jedno z 11 stanowisk zanokcicy serpentynowej, gatunku ściśle związanego z podtypem 8220-1.Stan zachowania: B dobry, w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana, Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: nie oceniano.Ogólnie najpoważniejsze zagrożenia dla tego typu siedliska wiążą się z dwoma grupami czynników: oddziaływanie człowieka – dewastacje oraz z procesów naturalnych – sukcesja (zarastanie odsłonięć skalnych) oraz zmiany warunków świetlnych i wilgotnościowych. Jednak siedlisko to w ostoi jest bardzo dobrze zachowane i powyższe zagrożenia są jedynie potencjalne i mogą się wiązać z występowaniem odsłonięć skalnych przy szlakach turystycznych. 9110 Kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion):W granicach Ostoi Nietoperzy Gór Sowich kwaśne buczyny są zdecydowanie dominującym typem siedliska przyrodniczego. W drzewostanie oprócz buka pojawia się tu często świerk i modrzew. Kwaśne buczyny porastają wiele stoków Gór Sowich. W wyniku dawnej gospodarki leśnej wprowadzającej świerczyny na siedliska buczyn wiele płatów ma zniekształcony skład i strukturę drzewostanu. W ostatnich latach obserwuje się odnawianie i wzrost udziału buka w drzewostanach. Jednak w terenie nadal zaobserwowano płaty buczyn z nasadzeniami świerków oraz ze znaczną domieszką modrzewia. Najlepiej zachowane płaty objęte są ochroną w rezerwacie przyrody „Bukowa Kalenica”.Ocena ogólna: A doskonała, w tym:Reprezentatywność: A doskonała, Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w całym zasięgu buka czyli w zachodniej i południowej części kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim, w ostoi zajmują powierzchnię łącznie ponad 2600 ha w postaci ponad 350 płatów.Stan zachowania: B dobry, w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana lub w pojedynczych przypadkach I – doskonale zachowana, zaniżona ocena związana jest z udziałem gatunków iglastych;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: I – łatwe.Miejscami zaburzony skład gatunkowy nie sprzyja zachowaniu odpowiedniej struktury i funkcji siedliska przyrodniczego, wiele płatów nie mogło uzyskać zadowalających ocen ze względu na małą ilość martwego drewna.9130 Żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion):Żyzne buczyny zajmują na terenie ostoi drugą co do wielkości powierzchnię. Podobnie jak kwaśne buczyny porastają stoki Gór Sowich. Największy udział powierzchniowy żyzne buczyny mają na terenach leżących w Nadleśnictwie Bardo i Świdnica. W drzewostanie panuje buk. Często spotyka się tu jawor oraz świerk. Runo w porównaniu z kwaśnymi buczynami jest żyzne z dominacją gatunków typowo leśnych tj. marzanka wonna Gallium odoratum, gajowiec żółty Galeobdolon luteum, zawilec gajowy Anemone nemerosa, kokoryczka wielokwiatowa Polygonatum multiflorum, pierwiosnek wyniosły Primula elatior, kopytnik pospolity Asarum europaeum, konwalijka dwulistna Maianthemum bifolium, fiołek leśny Viola sylvestris i szczyr trwały Merculiaris perennis.Ocena ogólna: B dobra, w tym:Reprezentatywność: A doskonałaPowierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w zachodniej i południowej części kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim.Stan zachowania: B dobry, w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: I – łatwe.Miejscami zaburzony skład gatunkowy nie sprzyja zachowaniu odpowiedniej struktury i funkcji siedliska przyrodniczego, wiele płatów nie mogło uzyskać zadowalających ocen ze względu na małą ilość martwego drewna.9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum):Grądy na obszarze Ostoi Nietoperzy Gór Sowich zajmują najmniejszą powierzchnie z leśnych siedlisk przyrodniczych. Występują głównie w postaci niewielkich płatów na obrzeżach ostoi. Większe płaty pojawiają się jedynie w północnej części ostoi na terenie Nadleśnictwa Świdnica. Najwięcej grądów występuje w otoczeniu Zbiornika Bystrzyckiego wraz z lasami klonowo-lipowymi 9180. Większość grądów porasta stoki i miejscami przypomina siedlisko 9180 Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach lub występuje w mozaice z tym siedliskiem, czasem grądy przechodzą płynnie w żyzne buczyny lub tworzą z nimi mozaikę trudną do wydzielenia w terenie. Najprawdopodobniej z tych powodów powierzchnia tego siedliska podawana w ostoi jest tak niska. Drzewostan przebadanych płatów budują głównie dąb, lipa i buk oraz klon.Z rzadszych gatunków runa można tu spotkać lilię złotogłów Lilium martagon. Oprócz tego runo budują typowe gatunki żyznych lasów liściastych: marzanka wonna Gallium odoratum, gajowiec żółty Galeobdolon luteum, szczyr trwały Mercurialis perennis, kokoryczka wielokwiatowa Polygonatum multiflorum, zawilec gajowy Anemone nemerosa, fiołek leśny Viola reichenbachiana.Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Reprezentatywność: B dobra,Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze powszechnie występujące w całym kraju.Stan zachowania: B dobry, w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana, zaniżona ocena jest z głównie ze względu małe zasoby martwego drewna i zaburzoną strukturę roślinności – np. mały udział graba w drzewostanie i obecność gatunków obcych ekologicznie;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: II – łatwe.9180 Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani):W granicach Ostoi Nietoperzy Gór Sowich występuje podtyp siedliska 9180-1 lasy klonowo-lipowe Sudetów, Pogórza i Przedgórza. Płaty tego siedliska przyrodniczego porastają bardzo strome stoki z rumoszem skalnym. Występują przede wszystkim w północno-wschodniej części ostoi. Najwięcej płatów wykształciło się w otoczeniu zbiornika Bystrzyckiego i na stromych brzegach rzeki Bystrzycy. Głównymi gatunkami tworzącymi drzewostan są tu lipa, jawor, klon, buk jednak wiele płatów ma zaburzoną strukturę wynikającą ze zbyt dużego udziału świerka w drzewostanie. Często występują inne gatunki tj. dąb, jesion i brzoza. W runie z gatunków charakterystycznych czosnaczek pospolity Alliaria petiolata.Ocena ogólna: B dobra, w tym:Reprezentatywność: A doskonała;Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w południowej części kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim.Stan zachowania: B dobry, w tym: Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowana lub w pojedynczych przypadkach I – doskonale zachowana, zaniżona ocena związana jest z miejscami przekształconym składem gatunkowym i mała powierzchnią płatów;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy;Możliwość odtworzenia: I – łatwe.Głównym zagrożeniem są zaburzenia struktury wynikające z udziału w drzewostanie gatunków iglastych. Większość płatów jest wyłączona z zabiegów gospodarczych.9190 Kwaśne dąbrowy (Quercetea robori-petraeae):Kwaśne dąbrowy nie były wcześnie przedmiotem ochrony w Ostoi Nietoperzy Gór Sowich. Większość informacji o występowaniu tego typu siedliska przyrodniczego na terenie ostoi pochodzi z Inwentaryzacji Lasów Państwowych i Operatu Planu Ochrony Parku Krajobrazowego Gór Sowich.Reprezentatywnie wykształcony płat kwaśnych dąbrów występuje w rezerwacie przyrody „Góra Choina” na południowym stoku. Drzewostan budują tu dęby z domieszką sosny. Runo ubogie mszysto–trawiaste z kosmatką gajową Luzula luzuloides, borówką czernicą Vaccinium myrtillus miejscami konwalią majową Convalaria majalis.Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Reprezentatywność: C znacząca;Powierzchnia względna: C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w całym kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim.Stan zachowania: B dobry, w tym:Stopień zachowania struktury: II – dobrze zachowanaStopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywyMożliwość odtworzenia: I – łatwe.91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe):Na terenie Ostoi Nietoperzy Gór Sowich występują w postaci wąskich płatów wzdłuż niewielkich cieków u podnóża gór, reprezentowane są tu przez podtyp 91E0-3 łęgi jesionowo-olszowe. Dominującymi gatunkami w drzewostanie są tu olsza czarna Alnus glutinosa i jesion wyniosły Fraxinus excelsior. Siedlisko to zajmuje w ostoi, zaraz po siedliskach grądów, najmniejszą powierzchnie.Wzdłuż cieków Piekielnica i Woliborka koło Przygórza wraz z ziołoroślami lepięznikowymi 6430. Przy tym drugim cieku w łęgu łanowo występuje czosnek niedźwiedzi Allium ursinum. Kolejny płat łęgu stwierdzono przy cieku Sowi Potok (Sokółka) koło Sowiny. Runo tam jest żyzne i bardzo bujne tworzą: knieć błotna Catha palustris, ostrożeń warzywny Cirsium oleraceum, kuklik zwisły Geum rivale, pokrzywa Urtica dioica, podagrycznik Aegopodium podagraria, wiązówka błotna Filipendula ulmaria, gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum.Ocena ogólna: B dobra, w tym:Reprezentatywność: B dobra;Powierzchnia względna: C znacząca: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje w całym kraju, w regionie kontynentalnym i alpejskim.Stan zachowania: B dobry, w tym:Stopień zachowania struktury: II– dobrze zachowana;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy – siedlisko wrażliwe na przekształcenia brzegów i koryt rzecznych.Możliwość odtworzenia: II – możliwe przy średnim nakładzie kosztów. Drzewostan czasem jest przekształcony, z udziałem świerka - zaburzona jest struktura siedliska.9410 Górskie bory świerkowe (Piceion abietis: część – zbiorowiska górskie):Siedlisko górskich borów świerkowych związane jest z najwyższymi partiami gór i stanowią górną granicę lasu.W Ostoi Nietoperzy Gór Sowich zlokalizowane jest na terenie nadleśnictwa Jugów. Dobrze wykształcony płat pokrywa szczytowe partie Wielkiej Sowy występując w kompleksie z torfowiskami przejściowymi 7140. Drzewostan buduje tu głównie świerk Picea abies z domieszką jarzębiny Sorbus aucuparia. Runo składa się z paproci, borówki czarnej Vaccinium myrtillus, traw tj. śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa oraz bujnej warstwy mszystej m.in. z płonnikiem strojnym Polytrichastrum formosum. Ocena ogólna: B dobra, w tym:Reprezentatywność: A doskonała;Powierzchnia względna C: 2% ≥ p ≥ 0% - siedlisko przyrodnicze występuje jedynie w reglowych partiach gór.Stan zachowania: B dobry, w tym:Stopień zachowania struktury: II– dobrze zachowana;Stopień zachowania funkcji: II – dobre perspektywy – siedlisko wrażliwe na przekształcenia brzegów i koryt rzecznych.Możliwość odtworzenia: II – możliwe przy średnim nakładzie kosztów. 4066 Zanokcica serpentynowa (Asplenium adulterinum):W ostoi znajduje się jedno stanowisko bardzo rzadkiego gatunku paproci – zanokcicy serpentynowej Asplenium adulterinum, w zawiązku z czym włączeno go do przedmiotów ochrony tego obszaru. Zanokcica porasta podłoża skał serpentynitowych i jest związana z podtypem siedliska przyrodniczego 8220-1 naskalne, szczelinowe zbiorowiska paproci serpentynowych. Wychodnie tego typu skał występują jedynie w Sudetach i na ich Przedgórzu. Obecnie znanych jest w kraju 11 stanowisk tego gatunku. W Ostoi Nietoperzy Gór Sowich gatunek ten podawany jest jedyne z okolic Przygórza. Zanokcica serpentynowa w Przygórzu występuje na jednym stanowisku znajdującym się powyżej wyrobiska na północno-wschodniej skarpie drogi leśnej na wysokości ok 550 m. n.p.m. (wydz. 13-11-1-05-72-a). Zanokcica serpentynowa na badanym stanowisku współwystępuje z drugim rzadkim gatunkiem - zanokcicą klinowatą Asplenium cuneifolium (zanokcica serpentynowa jest jednak na tym stanowisku dominującym gatunkiem paproci). Obie zanokcice rosną tu w szczelinach skalnych, często w zagłębieniach oraz w zwietrzelinie skalnej znajdującej się pod korzeniami drzew, w miejscach bardziej wilgotnych i lekko ocienionych. W najbliższym otoczeniu stanowiska rosną buk, brzoza, świerk, modrzew i sosna.Na stanowisku zanotowano również pojedyncze bardzo niewielkie osobniki paprotki zwyczajnej Polypodium vulgare, które nie stanowią obecnie konkurencji dla zanokcicy.Ocena ogólna: C znacząca, w tym:Ocena populacji: B: 15% ≥ p > 2% (populację na stanowisku oszacowano na 30 osobników. W wynikach monitoringu GIOŚ (Żołnierz L. 2012 r.) (monitoring obejmuje wszystkie stanowiska gatunku w kraju) podano, iż liczba osobników w Polsce wynosi 640 osobników w związku z tym oszacowano, iż populacja w Przygórzu stanowi ponad 4% populacji krajowej.Stan zachowania: C średni: w tym:Stopień zachowania cech siedliska gatunku: III: elementy średnio zachowane lub częściowo zdegradowane;Możliwość odtworzenia: II – możliwe przy średnim nakładzie środków.Izolacja B: populacja nieizolowana, ale występującą na peryferiach zasięgu gatunku – jest to, obok Kamionek, drugie stanowisko gatunku w Górach Sowich.1324 Nocek duży (Myotis myotis):Populacja zimującaWielkość zimującej populacji oszacowana na 100-150 osobników jest najprawdopodobniej niedoszacowana z powodu obecności nieznanych i/lub trudno dostępnych schronień zimowych. Aktualny stan wiedzy umożliwia oszacowanie liczebność jego populacji w obszarze na < 2% populacji krajowej (kategoria C). Stan zachowania zimowych siedlisk gatunku w obszarze jest dobry (B), a zaplanowane działania ochronne polegające na zabezpieczeniu najliczniejszych zimowisk gatunku (kraty o odpowiedniej konstrukcji) spowodują zmniejszenie antropopresji w okresie obowiązywania planu. Zdolności migracyjne nocka dużego powodują, że jego populacja nie jest izolowana i znajduje się w obrębie rozległego obszaru występowania (kategoria C). Ocena ogólna wartości obszaru dla ochrony populacji zimującej nocka dużego została określona jako znacząca (kategoria C), ze względu na szereg obiektów podziemnych wykorzystywanych w okresie hibernacji przez te nietoperze.Populacja rozrodczaW granice ostoi została włączona największa i najważniejsza kolonia rozrodcza tego gatunku w Górach Sowich i jedna z największych w Polsce, jest to budynek mieszkalny w Rościszowie, gdzie zlokalizowana jest kolonia rozrodcza nocków dużych licząca ok. 800 dorosłych samic (obserwacje z 2012r.). Nasłuchy detektorowe wykazały obecność nocka dużego w 2 na 10 kontrolowanych powierzchni badawczych. Dodatkowo dane z inwentaryzacji przyrodniczych gmin wskazują na występowanie niewielkich schronień dziennych i kolonii rozrodczych tego gatunku w miejscowościach na terenie ostoi oraz w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Biorąc pod uwagę powyższe oraz szeroki zasięg występowania, liczebność populacji nocka dużego wynosi 2% ≥ p > 0% populacji krajowej (kategoria C).Obecność dużych i dobrze zachowanych płatów kwaśnych buczyn (siedlisko 9110) oraz drzewostanów świerkowych w wieku >80 lat zapewnia odpowiednią zasobność bazy pokarmowej nocka dużego i umożliwia jego zachowanie w obszarze (stan zachowania: B dobry). Dodatkowo działania ochronne podejmowane przez PTPP "pro Natura" wpływają na poprawę stanu i zabezpieczenie znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru kolonii rozrodczej w Rościszowie.Dzięki zdolnościom migracyjnym populacja nocka dużego nie jest izolowana i znajduje się w obrębie rozległego obszaru występowania w regionie kontynentalnym (kategoria C).Ocena ogólna wartości obszaru dla ochrony populacji rozrodczej nocka dużego jest znacząca w kraju (kategoria C), na co ma wpływ istnienie dużej populacji rozrodczej.1308 Mopek (Barbastella barbastellus):Populacja zimującaWielkość jego zimującej populacji oszacowana na 20-65 (kategoria C) osobników oraz występowanie w jednej trzeciej z kontrolowanych zimowisk powoduje, że gatunek został uznany za znaczący w obszarze (C). Jego liczebność jest niedoszacowana z powodu obecności nieznanych i/lub trudno dostępnych schronień zimowych oraz strategii zimowania polegającej na wykorzystywaniu szczelin.Aktualny stan wiedzy umożliwia oszacowanie liczebność jego populacji w obszarze na < 2% populacji krajowej (kategoria C). Stan zachowania zimowych siedlisk gatunku w obszarze jest dobry (kategoria B), a zaplanowane działania ochronne polegające na zabezpieczeniu najliczniejszych zimowisk gatunku (kraty o odpowiedniej konstrukcji, plany gospodarowania obiektami turystycznymi uwzględniające ochronę nietoperzy) spowodują zmniejszenie antropopresji w okresie obowiązywania planu. Populacja mopka w granicach obszaru nie jest izolowana i znajduje się w obrębie rozległego obszaru występowania (kategoria C). Biorąc pod uwagę parametry populacji i siedliska gatunku ocena ogólna wartości obszaru dla ochrony zimującej populacji mopka jest znacząca (kategoria C) w skali regionu. Populacja rozrodczaZ powodu braku stwierdzeń kolonii letnich mopka Barbastella barbastellus w granicach obszaru liczebność jego rozrodczej populacji jest niemożliwa do oszacowania. Nasłuchy detektorowe prowadzone w lipcu 2012 i maju 2013 wykazały obecność mopka w 3 na 12 powierzchni badawczych, głównie w pobliżu Kompleksu Osówka. W innych miejscach w okresie rozrodu nie został wykazany, jak również brak jest informacji o jego rozrodzie na podstawie inwentaryzacji przyrodniczej gmin. Na podstawie powyższych informacji, rozległości obszaru oraz potencjalnych siedlisk występowania gatunku określono populację rozrodczą mopka na tym obszarze jako populację znaczącą (kategoria C), których siedliska potencjalne są zachowane są w stopniu średnim (kategoria C) i nie jest ona izolowana (kategoria C). Ze względu na brak wystarczających badań terenowych oraz licznych potencjalnych siedlisk rozrodu tego gatunku ocenę ogólną dla populacji rozrodczej mopka przyjęto zachowawczo jako znaczącą (kategoria C). Należy przeprowadzić bardzo szczegółowe badania terenowe w celu weryfikacji powołania tej kategorii.1321 Nocek orzęsiony (Myotis emarginatus):Zimująca populacja nocka orzęsionego nie przekracza najprawdopodobniej 10 os. Dane PTPP "pro Natura" z liczeń nietoperzy na zimowiskach wskazują na zimowanie pojedynczych osobników w różnych latach z maksymalną liczbą 3 osobników w 2012 roku w Kompleksie Osówka. Ze względu na niewielką liczbę obserwacji populacja została określona jako nieistotna (kategoria D)1323 Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii):Ze względu na biologię gatunku i pojedyncze obserwacje zimujących osobników (maksymalna liczba 7 os. w sztolni w Podlesiu), brak obserwacji letnich oraz stosunkowo liczne siedliska potencjalnie dogodne do żerowania gatunku populację nocka Bechsteina oszacowano na 5-10 os. (kategoria C). Stan zachowania miejsc hibernacji nocka Bechsteina w ostoi został określony jako średni - kategoria C (wszystkie zimowe stanowiska w ostoi miały ocenę U1 – stan niezadowalający), na co miała wpływ zła kondycja zabezpieczeń przed niepokojeniem nietoperzy w okresie zimowania. Ponadto przy nadaniu kategorii C dla stanu zachowania uwzględniono także mało zróżnicowaną strukturą wiekową lasów, w których brakuje drzew dziuplastych o dużej średnicy pnia.Nocek Bechsteina jest wskazywany jako gatunek wybitnie osiadły, jednakże dogodne połączenia między kompleksami leśnymi komunikującymi obszar ostoi z otoczeniem można uznać, iż populacja jest nieizolowana (kategoria C).Ze względu na fakt braku migracji, jego populację rozrodczą oceniono na podstawie populacji zimującej jako znaczącą (izolacja - kategoria C). Stan zachowania siedlisk leśnych pozwala zakładać, mimo braku stwierdzeń podczas badań terenowych w okresie rozrodczym oraz ze względu na występowanie na zimowiskach, iż stan zachowania populacji rozrodczej powinien być średni (kategoria C). Populacja jest osiadła lecz ze względu na dogodne połączenia między kompleksami leśnymi nieizolowana (kategoria C).Ocena ogólna została określona jako znacząca (kategoria C) ze względu nieliczną populację tego gatunku w południowo-zachodniej Polsce oraz ograniczenie występowania gatunku do kompleksów leśnych o zróżnicowanej strukturze wiekowej drzewostanu. Ze względu na trudności terenowe w wykazaniu gatunku w okresie rozrodu wymagane jest uzupełnienie wiedzy poprzez bardzo szczegółowe badania terenowe.1060 Czerwończyk nieparek (Lycaena dispar):podczas badań terenowych motyl ten został stwierdzony jedynie w okolicy Jugowa. Było to zaledwie kilka osobników, pomimo licznie występującej rośliny żywicielskiej larwy. Ze względu na liczną obecność czerwończyka nieparka na terenie całego kraju, uznano iż stwierdzona populacja obszaru Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich nie stanowi 0,5% populacji krajowej, dlatego populacja została oceniona na D – populacja nieistotna 6179 Modraszek nausitous (Phengaris nausitous) oraz 6177 modraszek telejus (Phengaris teleius):Ocena ogólna obydwu gatunków – C znacząca. Największe populacje modraszka nausitousa skupione są w okolicach Jugowa oraz Dzikowca. Lokalizacje z najmniejszą liczba stwierdzonych okazów znajdują się na północy obszaru w okolicach miejscowości Glinno, Kamionki oraz Ludwikowice Kłodzkie. Modraszek telejus obecny był jedynie na stanowiskach w okolicach Jugowa oraz Dzikowca, na północnych terenach gatunku tego nie odnotowano.Na wszystkich lokalizacjach znajdują się stanowiska zarówno będące łąkami, użytkowanymi lub nie, jaki i stanowiska będące typowymi nieużytkami – najczęściej były to okolice drobnych cieków z obecną rośliną żywicielską motyli - krwiściągiem lekarskim Sanguisorba officinalis. W skali całego obszaru liczba stanowisk jest jednak wysoka, a motyle występują na nich bardzo licznie. Na obszarach łąkowych oraz na nieużytkach motyle znajdują dobre warunki do rozwoju, na wielkość populacji korzystnie wpłynęłyby odpowiednie terminy koszeń. Obecność rośliny żywicielskiej larw na wszystkich stanowiskach jest zadowalająca. Zachowanie: ocena B dobre, w tym: Stopień zachowania gatunku jest zadowalający. Wymagane jest jedynie ograniczenie zarastania i stosowanie odpowiednich terminów koszenia na łąkach. Po przejściu na ekstensywne praktyki użytkowania łąk i pastwisk, istnieje bardzo duża szansa na znaczące zwiększenie się dogodnych miejsc do rozrodu obydwu gatunków. Izolacja: ocena C – populacja nieizolowana w obrębie rozległego obszaru występowania.Stanowiska motyli rozmieszczone są na całym obszarze od północy aż do południa. Miejsca ich występowania skorelowane są z obecnością cieków wodnych, co stanowi korytarze ekologiczne umożliwiające wymianę puli genowej pomiędzy poszczególnymi populacjami. W okolicy obszaru Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich udokumentowana jest obecność innych stanowisk z obecnymi obydwoma gatunkami, co oznacza że populacja nie jest izolowana i swobodnie może mieszać się z innymi.Inne ważne gatunki:Zanokcica klinowata Asplenium cuneifolium – gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin jako EN (endangered, zagrożony), podobnie jak występująca w obszarze zanokcica ciemna Asplenium adiantum-nigrum. Zanokcica klinowata jest ściśle związana z siedliskami serpentynitowymi, występujące w Polsce wyłącznie na Dolnym Śląsku w Sudetach i na ich Przedgórzu, w obszarze Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich jest związana z siedliskiem przyrodniczym 8220, razem z zanokcicą serpentynitową Asplenium adulterinum.Ponadto w ostoi stwierdzono występowanie rzadkich i chronionych gatunków roślin i zwierząt: podrzeń żebrowiec Blechnum spicant, listera jajowata Listera ovata – występuje w obrębie siedliska 6520, na łąkach koło Przygórza, kukułka Fuchsa Dactylorhiza fuchsii, kukułka szerokolistna Dactylorhiza majalis, kukułka bzowa Dactylorhiza sambucina, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, goryczka krzyżowa Gentiana cruciata, goryczuszka orzęsiona Gentianella ciliata, mieczyk dachówkowaty Gladiolus imbricatus, lilia złotogłów Lilium martagon, naparstnica zwyczajna Digitalis grandiflora wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum – które są jednocześnie są gatunkami objętymi ochroną prawną i/lub znajdują się na Krajowej Czerwonej Liście Roślin lub Czerwonej liście roślin naczyniowych Dolnego Śląska (Kącki Z., Dajdok Z., Szczęśniak E., 2003), rzekotka drzewna Hyla arborea.W ostoi stwierdzono występowanie szeregu gatunków nietoperzy, poza gatunkami stanowiącymi przedmioty ochrony obszaru: nocek Natterera Myotis nattereri, nocek Brandta Myotis brandtii, nocek wąsatek Myotis mystacinus, nocek rudy Myotis daubentonii, mroczek posrebrzany Vespertilio murinus, mroczek pozłocisty Eptesicus nillsoni, mroczek późny Eptesicus serotinus, gacek brunatny Plecotus auritus, karlik malutki Pipistrellus pipistrellus, karlik drobny Pipistrellus pygmaeus, karlik większy Pipistrellus nathusii, borowiec wielki Nyctalus noctula. Obszar Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich został wyznaczony przede wszystkim dla ochrony nietoperzy, gdyż stwierdzono tu wiele cennych obiektów stanowiących ich zimowe schronienia, znajdują się tu również obszary żerowiskowe dla populacji rozrodczej. Obecność wielu cennych i chronionych gatunków nietoperzy na tym obszarze świadczy o jego wysokiej randze i znaczącej roli jaką pełni dla ochrony tej grupy zwierząt.

4.3 Threats, pressures and activities with impacts on the site

The most important impacts and activities with high effect on the site

Negative Impacts
RankThreats and pressures [code]Pollution (optional) [code]inside/outside [i|o|b]
LA03.01i
MA03.03i
LA04.01i
MB02.04i
LB07i
MC01.07i
LE03.01i
LF03.02.03b
LG01.02b
MG01.04.01b
HG01.04.02b
HG01.04.03b
MG02.10i
MG05.01i
HG05.04b
MG05.07b
HH06.01i
MH06.02i
MH07i
LI01i
HJ02i
MJ03i
HJ03.01b
LK01.01i
LK01.04i
MK02i
LA03.01i
MA03.03i
LA04.01i
MB02.04i
LB07i
MC01.07i
LE03.01i
LF03.02.03b
LG01.02b
MG01.04.01b
HG01.04.02b
HG01.04.03b
MG02.10i
MG05.01i
HG05.04b
MG05.07b
HH06.01i
MH06.02i
MH07i
LI01i
HJ02i
MJ03i
HJ03.01b
LK01.01i
LK01.04i
MK02i
Positive Impacts
RankActivities, management [code]Pollution (optional) [code]inside/outside [i|o|b]
LXXi
LXXi

Rank: H = high, M = medium, L = low
Pollution: N = Nitrogen input, P = Phosphor/Phosphate input, A = Acid input/acidification,
T = toxic inorganic chemicals, O = toxic organic chemicals, X = Mixed pollutions
i = inside, o = outside, b = both

4.4 Ownership (optional)

Type[%]
PublicNational/Federal0
State/Province0
Local/Municipal0
Any Public0
Joint or Co-Ownership0
Private0
Unknown200
sum200

4.5 Documentation

1. Ciechanowski M. et all., 2012, Nocek Bechsteina, Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, Państwowy Monitoring Środowiska lata 2009 – 2011<br/>2. Cieślak M., Śnigucki P., Wrocław 2007, „Krajowy Plan Zarządzania Gatunkiem Zanokcica serpentynowa (Asplenium adulterinum). Transition Facility 2004„Opracowanie planów renaturalizacji siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków na obszarach Natura2000 oraz planów zarządzania dla wybranych gatunków objętych Dyrektywą Ptasią i Dyrektywą Siedliskową”<br/>3. Dokumentacja Planu Zadań Ochronnych obszaru Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich PLH020071 w województwie dolnośląskim, ansee consulting, Wrocław 2012-2013.<br/>4. GIOŚ, 2009, Nocek duży, Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, Państwowy Monitoring Środowiska lata 2006 – 2008<br/>5. Gottfried I. et all, 2012, Mopek, Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, Państwowy Monitoring Środowiska lata 2009 – 2011<br/>6. Gottfried T., Szkudlarek R., Paszkiewicz R., Cieślak M. 2003. Chiropterofauna Gór Sowich. Nietoperze 4(1): 61-69.<br/>7. Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Nowa Ruda; Fulica - Jankowski Wojciech Wrocław 2005; mgr Rafał Szkudlarek, mgr Tomasz Gottfried, mgr Iwona Dudek<br/>8. Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Pieszyce; Fulica - Jankowski Wojciech Wrocław 2005; Nietoperze: mgr Rafał Szkudlarek, mgr Tomasz Gottfried dr inż. Andrzej Wuczyński<br/>9. Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Stoszowice; Kraków 2010 r.; KRAMEKO sp. z o.o.; mgr inż. Marcin Czerny<br/>10. Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Walim – Tom I; Fulica - Jankowski Wojciech Wrocław 2005; Nietoperze: mgr Rafał Szkudlarek, mgr Tomasz Gottfried, mgr Iwona Dudek. <br/>11. Jermaczek A., Wołejko L., Chapiński P. 2012. Mokradła Sudetów Środkowych i ich ochrona. Wydawnictwo Klubu Przyrodników. Świebodzin.<br/>12. Malkiewicz A. i inni Przyroda Sudetów 2009 Tom 12 Nowe dane o rozmieszczeniu modraszków z rodzaju Phengaris (=Maculinea) w dolnośląskiej części Sudetów i Przedgórza Sudeckiego<br/>13. Szkudlarek R. et all, 2012, Nocek orzęsiony, Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, Państwowy Monitoring Środowiska lata 2009 – 2011<br/>14. Szkudlarek R., Paszkiewicz R., Hebda G., Gottfried T., Cieślak M., Mika A., Ruszlewicz A. 2002. Atlas rozmieszczenia nietoperzy w południowo-zachodniej Polsce – stanowiska zimowe z lat 1982-2002. Nietoperze 3 (2): 197-235. <br/>15. Świerkosz K. (red.). 2006. Opracowanie rozmieszczenia siedlisk przyrodniczych Natura 2000 w 44 proponowanych Specjalnych Obszarach Ochrony na terenie województwa dolnośląskiego- raport zbiorczy<br/>16. Świerkosz K., Szczęśniak E. 2011 Ocena występowania w Polsce siedliska przyrodniczego 6190 siedliska przyrodniczego 6190 - murawy naskalne z kostrzewą bladą (Asplenio septentrionalis-Festucion pallentis) na podłożach bezwapiennych, w celu uzupełnienia sieci Natura 2000.<br/>17. Zając K., Matraj M., Ogrodowczyk A., Zaleśna A., Gottfried T. 2010. Plan Ochrony Parku Krajobrazowego Gór Sowich. Pp. 1-109. Operat ochrony zwierząt. Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Warszawa.<br/>18. Żołnierz L. 2012 r. Zanokcica serpentynowa Asplenium adulterinum (4066). Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000. aktualizacja 2012-04-18.

5. SITE PROTECTION STATUS

Back to top

5.1 Designation types at national and regional level:

Code Cover [%]
PL020.23
PL0337.71
PL0437.23

5.2 Relation of the described site with other sites:

Designated at national or regional level:

Type code Site name Type Cover [%]
PL02Góra Choina*0.09
PL04Góry Bardzkie i Sowie*37.23
PL02Bukowa Kalenica w Górach Sowich+0.13
PL03Park Krajobrazowy Gór Sowich*37.71

5.3 Site designation (optional)

Teren ostoi w środkowej części pokrywa się z Parkiem Krajobrazowym Gór Sowich. Znajduje się tu również rezerwat przyrody Bukowa Kalenica oraz rezerwat przyrody Góra Choina. Północna i południowa część ostoi pokrywa się z Obszarem Chronionego Krajobrazu Góry Bardzkie i Sowie. Od południa graniczy z obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty Góry Bardzkie, na północnym zachodzie z obszarem specjalnej ochrony ptaków Sudety Wałbrzysko-Kamiennogórskie, obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty Góry Kamienne i Parkiem Krajobrazowym Sudetów Wałbrzyskich. Od strony wschodniej do ostoi przylega obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Kamionki. Na północnym – wschodzie, w odległości około 1,7 km, znajduje się niewielki obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Modraszki koło Opoczki.Dzięki układowi kompleksów leśnych oraz szpalerów i zadrzewień występuje połączenie między omawianą ostoją i ostojami sąsiednimi – Góry Bardzkie i Góry Kamienne populacje nocka dużego, mopka i nocka Bechsteina występujące w tych obszarach są nieizolowane. Zapewnia to spójność sieci Natura 2000.

6. SITE MANAGEMENT

Back to top

6.1 Body(ies) responsible for the site management:

Organisation:Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu
Address:
Email:sekretariat.wroclaw@rdos.gov.pl

6.2 Management Plan(s):

An actual management plan does exist:

X
Yes Name: ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich PLH020071
Link: http://edzienniki.duw.pl/duw/#/legalact/2014/3941/
No, but in preparation
No

 

7. MAP OF THE SITE

Back to top
INSPIRE ID:PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH020071
Map delivered as PDF in electronic format (optional)
Yes
No

SITE DISPLAY